Arkeolojik ya da Doğal sit alanı içinde kalmış taşınmazların takas ve trampası hususunda kesinleşen bir kaç madde aynen şöyledir.

1.derece arkeolojik sit alanlarında kalan taşınmazların kazı alanlarında kalan kısımları için takas ve trampa, kazı alanları dışında kalan taşınmazlara göre daha kolay gerçekleşmektedir.

Sit alanı ilan edilen ve 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planında kesin inşaat yasağı getirilen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu parseller, aynı ada içerisindeki bütün parsel maliklerinin başvurusu ve karşılığında önerilen parsellerin tamamının kabulü koşuluyla, başka Hazine arsa veya arazileri ile müstakil veya hisseli olarak değiştirilebilir (YUKARIDAKİ MADDE; İLGİLİ TAŞINMAZLARIN TAKAS VE TRAMPASINI NEREDEYSE İMKANSIZ KILMAKTADIR.)

Sit alanı ilan edildiği tapu kütüğüne şerh edilen taşınmazları, miras ve ölüme bağlı tasarruflar dışında, sonradan edinenlerin talepleri değerlendirilmez.

Ancak, Bakanlık izniyle gerçekleştirilen kazıların yapıldığı alanlarda bulunan parsellerde, maliklerin başvurusu ve kabulüne ilişkin koşul parsele yönelik uygulanır ve 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planı şartı aranmaz.

Bu parsellerin üzerinde bina veya tesis varsa malikinin başvurusu üzerine rayiç bedeli, 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesi hükümlerine göre belirlenerek ödenir. Bu bentle ilgili usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir."

Kazı alanı dışındaki taşınmazların takas ve trampası ile ilgili yönetmelik henüz kesinleşmemiştir. İlgili yönetmelik kesinleştiğinde sitemizden de bilgilendirme yapılacaktır.

1.derece doğal sit alanlarında kalan taşınmazlardan ören yeri içinde kalan kısımlarının kamulaştırması mümkün olmaktadır.

1.derece arkeolojik sit alanlarında kalan yerlerde ise bakanlık izni ile kazıların yapıldığı alanlarda kamulaştırma gerçekleşmektedir. Önemli bir konu olarak; kamulaştırma için talep edilen taşınmazın kamulaştırmasının ilgili kurum tarafından acil ve önemli olması gerekmektedir. Aynı zamanda bu yerler için takas trampa şartları daha kolaydır. ( örneğin; koruma amaçlı imar planı ve diğer parsel sahiplerinin onayı gibi maddeler bu tip taşınmazlarda aranmaz.)

 

5- KAMULAŞTIRMA - TRAMPA VE SERTİFİKA UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Sit alanında kalan taşınmazların kamulaştırılması, trampası ve sertifika verilmesi işlemine ilişkin yapılan bir araştırmaya göre1;

- 1990-2000 yıllarında sit alanında kalan 519 adet taşınmazın kamulaştırması yapılmış,

- 1992 - 2005 yıllarında sit alanında kalan 1055 adet taşınmazın Hazineye ait taşınmazlar ile trampası gerçekleşmiş,

- 05.09.1998 - 01.07.2005 tarihleri arasında sit alanında kalan 3093 adet taşınmaz için sertifika düzenlenmiştir.

Görüldüğü üzere, sertifika düzenlemesi konu ile ilgili uygulamalar içerisinde en çok uygulanma payına sahip işlem olmuştur. Bu durum, kamulaştırma ve trampa usullerinde yaşanan tıkanıklığı ve sertifika uygulamasının bu tıkanıklığı aşmak için tercih edilen bir yöntem olduğunu göstermektedir.

Kamulaştırma uygulamasında; kamulaştırma işlemlerinin tamamlanarak bedelin ödenmesi ile Devlet ile şahıs arasındaki ilişki sona ermekte, taşınmaz Hazine adına tescil edilmektedir. Trampa uygulamasında da; taşınmazın takas programına alınmasını müteakip trampa işlemleri yapılmakta ve trampa işlemi olumlu veya olumsuz bir şekilde sonuçlandırılmaktadır. Bu iki uygulamada, işlemin tamamlanması ile taşınmazı sit alanında kalan şahıs, taşınmazının bedelini almakta (kamulaştırmada nakdi, trampada ayni olarak) ve böylece Hazine yükümlülükten kurtularak, söz konusu taşınmazı kendi adına tescil ettirmektedir.

Sertifika uygulamasında ise; Hazine, verdiği sertifika bedeli kadar taahhüt altına girmekte olup, bu taahhüt; şahsın katılacağı Hazine taşınmazı satış ihalesi sonrasında, ihalenin şahıs üzerinde kalması ve ihale bedelinin sertifika ile ödenmesi aşamasına kadar devam edecektir. Sertifikaların kullanımı bakımından bir süre kısıtlaması da düzenlenmemiş olduğundan, bu taahhüdün ne zamana kadar süreceği belli olmamaktadır.